१० महाविजेते व सजावट संकल्पना
महाराष्ट्र राज्यस्तरीय लोकोत्सव २०२६ ऑनलाइन गणेश सजावट स्पर्धेतील तज्ज्ञ ज्युरी मंडळाने निवडलेले अव्वल १० विजेते स्पर्धक आणि त्यांच्या नाविन्यपूर्ण कलात्मक देखाव्यांची संकल्पना.
सर्व विजेत्यांची निवड खालील ५ मुख्य निकषांवर आधारित करण्यात आली आहे:
महाराष्ट्रभरातून सहभागी झालेल्या सर्व कलाकृतींचे ज्येष्ठ कलाकार व सांस्कृतिक तज्ज्ञ परीक्षकांनी काटेकोरपणे मूल्यमापन केले. सर्व विजेत्या स्पर्धकांची निवड ही कोणत्याही एका घटकावर अवलंबून नसून, खालील ५ अधिकृत निकषांनुसार दिलेल्या एकत्रित गुणांकनावर (Jury Scoring Matrix) आधारित करण्यात आली आहे:
संकल्पना व कल्पकता
सजावटीमागील मूळ विचार, सामाजिक किंवा ऐतिहासिक संदेश, पौराणिक संदर्भ आणि कल्पकतेचा दर्जा.
हस्तकला व फिनिशिंग
हस्तनिर्मित कारागिरी, बारकावे, सुबकता, घटकांमधील समतोल आणि कलात्मक रचना.
पर्यावरणपूरकता व साहित्य
शाडू माती मूर्ती, कागदी लगदा, बांबू, ज्यूट व नैसर्गिक सेंद्रिय रंगांचा १००% वापर (थर्माकोल-प्लास्टिक बंदी).
प्रकाशयोजना व सादरीकरण
पारंपरिक दिवे, सौम्य वॉर्म रोषणाई, सुसंवादी रंगसंगती आणि संपूर्ण देखाव्याचा आध्यात्मिक प्रभाव.
नाविन्यता व वेगळेपण
नेहमीपेक्षा वेगळा विचार, अनपेक्षित कलात्मक रचना आणि प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध करणारी छाप.
अधिकृत परीक्षण टीप: सर्व विजेत्या स्पर्धकांची निवड ही संपूर्ण राज्यभरातून प्राप्त झालेल्या नोंदींमधून वरील ५ निकषांवर स्वतंत्रपणे गुण देऊन, एकत्रित सरासरी गुणांनुसार (Consolidated Jury Score) अधिकृतरीत्या करण्यात आली आहे.
अव्वल ३ महाविजेते (Top 3 Grand Champions)
Shrikant Ramchandra Joshi
ऐतिहासिक शिवकालीन रायगड राजसभा व पर्यावरणस्नेही मेघडंबरी (Shivkalin Raigad Darbar & Handcrafted Meghadambari)
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ३५० व्या शिवराज्याभिषेक वर्षानिमित्त ऐतिहासिक रायगड राजसभेची आणि मानाच्या ३२ मण सुवर्णसिंहासनाच्या मेघडंबरीची भव्य व सुबक प्रतिकृती. संपूर्ण देखावा १००% पर्यावरणस्नेही असून पुनर्वापर केलेल्या बांबूच्या पट्ट्या, नैसर्गिक ज्यूट दोरी, नारळाच्या करवंट्यांचे कोरीव काम आणि हस्तनिर्मित मातीच्या स्तंभांनी साकारला आहे. गणरायाचे तेज नैसर्गिक हळद, गेरू आणि सुकलेल्या झेंडूच्या फुलांच्या सेंद्रिय रंगांनी उजळले आहे.
₹५१,००० रोख + सुवर्ण ट्रॉफी
Vaishali Anand Salunkhe
करवीर निवासिनी श्री अंबाबाई मंदिर हेमाडपंथी महाद्वार व १०८ दीपमाळ (Kolhapur Mahalakshmi Architecture & 108 Deepotsav)
कोल्हापूरच्या ऐतिहासिक हेमाडपंथी महालक्ष्मी मंदिराच्या काळ्या पाषाणातील कोरीव खांबांची आणि महाद्वाराची अत्यंत रेखीव प्रतिकृती. नैसर्गिक काळी माती, पुनर्चक्रित लाकूड आणि पारंपरिक डिंक-खडूच्या मिश्रणातून कोरलेले खांब असून, १०८ अखंड तेवणाऱ्या अस्सल पितळी समया आणि तेलवातींच्या मंद प्रकाशाने संपूर्ण गर्भगृह अलौकिक व शांत आध्यात्मिक वातावरणात न्हाऊन निघते.
₹३१,००० रोख + रजत ट्रॉफी
Mangesh Devidas Parab
इंद्रायणी काठ ते चंद्रभागा: आषाढी वारी संतमंडळ दिंडी देखावा (Warkari Sant Samagam & Pandharpur Palkhi Journey)
महाराष्ट्राच्या ८०० वर्षांच्या अखंड वारकरी भक्तीपरंपरेचे सजीव दर्शन घडवणारा गतिमान देखावा. जुन्या वर्तमानपत्रांच्या लगद्यापासून आणि गव्हाच्या खळीपासून हस्तकलेने घडवलेल्या ४० सुबक वारकरी मूर्ती—टाळ-मृदंग, वीणा व पताका हाती घेऊन संत ज्ञानेश्वर-तुकारामांची पालखी पंढरीकडे नेताना दाखवल्या आहेत. नदीकाठच्या पहाटेच्या धुक्याची व सूर्योदयाची मंद रोषणाई आणि पार्श्वभागी संतांचे अभंग संपूर्ण वातावरणात भक्तीरस निर्माण करतात.
₹२१,००० रोख + कांस्य ट्रॉफी
गुणवत्ता पुरस्कार (४था ते १०वा क्रमांक)
ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प व विदर्भ जैवविविधता संवर्धन (Tadoba Forest Sanctuary & Living Green Canopy)
मध्य भारतातील समृद्ध वन्यजीव आणि ताडोबाच्या अरण्य परिसंस्थेला समर्पित जिवंत निसर्ग देखावा. कोणत्याही कृत्रिम साहित्याशिवाय तब्बल ५१ जिवंत औषधी वनस्पती (तुळस, दुर्वा, बेल, शतावरी), नारळाच्या काथ्या, बांबूच्या जाळ्या आणि जंगलातील पडलेली सुकी सागाची पाने वापरून घनदाट अरण्याची आरास उभारली आहे. बाप्पाच्या चरणी ‘झाडे लावा, वनसंपदा वाचवा’ हा पर्यावरण रक्षणाचा ठाम संदेश दिला आहे.
वाईचा कृष्णामाई घाट, पारंपरिक ढोल-ताशा वादन व जलपूजन (Historic Wai Krishna Ghat & Dhol-Tasha Heritage)
सातारा जिल्ह्यातील वाईच्या ऐतिहासिक कृष्णा नदी घाटावरील दगडी पायऱ्या, महागणपती मंदिराची छत्री आणि महाराष्ट्राच्या वीरश्रीपूर्ण ढोल-ताशा संस्कृतीचा अप्रतिम संगम. स्थानिक कारागिरांनी टाकाऊ लाकूड, कातडे व पितळी तारांतून हाताने तयार केलेले सूक्ष्म ढोल-ताशा वाद्य संच आणि वाहत्या पाण्याच्या पुनर्चक्रित धारेतून जलसंधारणाचा संदेश देणारा हा अद्वितीय देखावा आहे.
गोदावरी अमृतधारा व जलपुनर्भरण जनआंदोलन देखावा (Godavari River Basin Restoration & Rainwater Harvesting)
नाशिकच्या पवित्र गोदावरी नदीचे प्रदूषणमुक्ती अभियान व दुष्काळमुक्तीसाठी "छतावरील पावसाचे पाणी साठवण" (Rainwater Harvesting) ही संकल्पना मांडणारा भव्य समाजप्रबोधक देखावा. पाणी अडवा, पाणी जिरवा या तंत्रज्ञानाचे प्रात्यक्षिक नैसर्गिक खादीचे कापड, मातीचे थर आणि रिसायकल केलेल्या पाण्याच्या कारंज्याद्वारे जिवंत केले आहे.
जागतिक वारसा वेरूळचे कैलास लेणे एकाश्म पाषाण शिल्प (UNESCO Ellora Kailash Temple Monolithic Architecture)
युनेस्को जागतिक वारसा असलेल्या वेरूळ येथील १६ व्या कैलास लेण्याच्या अखंड पाषाणातील कोरीव रचनेची शाडू माती आणि सेंद्रिय खड्यांच्या रंगात साकारलेली विलोभनीय प्रतिकृती. पर्वताच्या वरून खाली कोरत आणलेल्या अद्वितीय भारतीय स्थापत्यकलेचे स्तंभ, हत्तींची रांग आणि देवकोष्टके हाताने सुबकपणे कोरली आहेत.
कोकणातील पारंपरिक जांभा दगड कौलारू घर व निसर्ग आरास (Konkan Red Laterite Heritage House & Agro-Artistry)
कोकणातील निसर्गाच्या कुशीतील पारंपरिक जांभा (चिरेबंदी) दगडांचे कौलारू घर, तुळशी वृंदावन आणि नारळी-सुपारीच्या बागांची मनमोहक आरास. संपूर्ण सजावटीत सुपारीच्या झावळ्या, नारळाच्या करवंट्यांचे लॅम्पशेड्स, शेतातील पेंढा आणि हस्तनिर्मित शेणा-मातीचे सारवलेले अंगण साकारले असून त्यावर तांदळाच्या पिठाची पारंपरिक रांगोळी काढली आहे.
सोलापूर हातमाग चादर व विणकर संस्कृती सन्मान देखावा (Solapur Handloom Weavers & Sustainable Khadi Legacy)
महाराष्ट्राच्या जागतिक कीर्तीच्या सोलापुरी चादर आणि हातमाग विणकर परंपरेला समर्पित कलात्मक देखावा. १००% शुद्ध सुती धागे, अस्सल लाकडी माग (Shuttle Handloom) आणि नैसर्गिक वनस्पतींपासून काढलेल्या (घायपात, हळद, डाळिंब साल) रंगीत धाग्यांच्या ताण्या-बाण्यातून गणरायाची भव्य महिरप व मंडप गुंफण्यात आला आहे.
मेळघाट व्याघ्र संवर्धन, कोरकू आदिवासी कला व बांबू हस्तकला (Melghat Wilderness & Korku Tribal Bamboo Artistry)
सातपुड्याच्या पर्वतरांगेतील मेळघाटचे घनदाट जंगल आणि स्थानिक कोरकू आदिवासी बांधवांच्या पारंपरिक हस्तकलेला मानाचा मुजरा. स्थानिक जंगलातील बांबूच्या बारीक विणकामाच्या टोपल्या, गवताचे पडदे, जंगलातील सागाच्या पानांचे तोरण आणि आदिवासी वारली-कोरकू भित्तीचित्रांच्या माध्यमातून वन्यजीव रक्षण व वनवासी संस्कृतीचा हृदयस्पर्शी संदेश दिला आहे.